Lê Văn Duyệt

Lê Văn Duyệt là người đã có những đóng góp quan trọng đối với sự phát triển của Sài Gòn nói riêng và vùng đất Nam Bộ nói chung. Ông góp công với Nhà Nguyễn trong việc đánh bại quân Tây Sơn và sau đó với hai lần giữ chức Tổng trấn Gia Định Thành, ông tiếp tục có nhiều công lao trong tổ chức đời sống của dân cư và đảm bảo trị an, phát triển kinh tế, khai phá ruộng đất. Tài năng, quyền uy và sự khéo léo của ông còn thể hiện một cách nổi bật trong việc thiết lập mối quan hệ hữu hảo với các nước láng giềng như Xiêm La, Chân Lạp, góp phần củng cố vị thế của Việt Nam trong khu vực lúc bấy giờ.

Tuy nhiên, sau khi mất, Lê Văn Duyệt bị Vua Minh Mạng nghi ngờ về lòng trung thành và cho phá và san bằng phần mộ của ông, cũng như dựng bia kể tội và “dựng xiềng xích” nơi ông yên nghỉ. Điều này đã làm cho Lê Văn Khôi (con nuôi Lê Văn Duyệt) ôm hận và quyết định nổi dậy trận binh biến và chiếm Thành Bát Quái cũng như khu vực Nam Kỳ trong thời gian kéo dài đến 2 năm. Dưới triều Vua Thiệu Trị, phần mộ của Lê Văn Duyệt được phục hồi và sau đó dưới triều Tự Đức, ông được truy phong và con cháu cũng nhận phẩm hàm, miếu thờ được sửa sang và làm mới khang trang. Văn bia hiện nay tại Lăng của Lê Văn Duyệt được khắc chữ Hán là “Lê công miếu bia” dựng nên vào năm Giáp Ngọ (1894) với nội dung ca ngợi công lao của ông đối với triều Nguyễn và người dân.

Tên Lê Văn Duyệt được dùng để đặt cho tên đường ở Sài Gòn trong nhiều lần, bao gồm cả giai đoạn trước và sau năm 1975. Hiện nay, đường Lê Văn Duyệt là đoạn đường dài 974m với điểm đầu là cầu Bông phía đường Trường Sa đến đường Phan Đăng Lưu (từ năm 2020), chạy ngang Lăng Ông tại khu Bà Chiểu. Lê Văn Duyệt không chỉ được biết đến là một nhân vật lịch sử quan trọng mà còn là một biểu tượng văn hoá, tâm linh của người dân Sài Gòn – Gia Định – Thành phố Hồ Chí Minh. Lăng Ông – Bà Chiểu tại quận Bình Thạnh ngày nay là nơi ông an nghỉ, đây cũng là một công trình kiến trúc cổ, di tích văn hoá lịch sử cấp quốc và gắn liền với các hoạt động đời sống văn hoá của người dân qua nhiều thế hệ.

(Nguồn tổng hợp, hình: Đọc một hơi Lịch sử Sài Gòn – Thành phố Hồ Chí Minh do Diệp Xương Vĩ vẽ phục dựng)