Học Văn Hóa, Lịch Sử Qua Tranh Ảnh & Định Hướng Phát Triển IP Văn Hóa Việt Của Tằm Books

Gen Z, Alpha: Thế hệ yêu đa dạng văn hóa

Gen Z và Gen Alpha toàn cầu đang cho thấy sự quan tâm sâu sắc đến việc khám phá các nền văn hóa khác nhau. 50% du khách Gen Z ưu tiên trải nghiệm văn hóa địa phương hơn giải trí thông thường; họ uống rượu bia ít hơn, thay vào đó tìm đến lễ hội, ẩm thực, nghệ thuật truyền thống. Ở Mỹ, 81% Gen Z bị ảnh hưởng bởi các cộng đồng đa dạng trong quyết định tiêu dùng. Xu hướng này khẳng định thế hệ trẻ đề cao sự phong phú văn hóa và sẵn sàng tiếp nhận các câu chuyện, sản phẩm mang bản sắc khác biệt.

Đây là cơ hội lớn để văn hóa Việt, với kho tàng di sản phong phú, bước ra toàn cầu. Ngày càng nhiều người nước ngoài bày tỏ hứng thú với Việt Nam – từ ẩm thực, trang phục đến lịch sử – họ sẵn sàng chi trả cho những sản phẩm giúp tiếp cận và trải nghiệm bản sắc văn hóa Việt Nam.

Gen Z, Alpha: Thế hệ trực quan và ưa “học qua hình ảnh”

Sinh ra trong thời đại Internet, Gen Z và Alpha tiếp nhận thông tin qua hình ảnh, video ngắn hơn là văn bản dài. 65% nhóm này học hiệu quả hơn qua hình ảnh; nghiên cứu cho thấy não bộ họ nhớ 65% thông tin thị giác sau 3 ngày, so với chỉ 10–20% nếu chỉ nghe hoặc đọc chữ. Trong kỷ nguyên TikTok, thời gian chú ý của họ giảm 25%, buộc nội dung giáo dục và truyền thông phải trở nên trực quan, sinh động hơn để giữ sự quan tâm.

Các chuyên gia khuyến nghị giáo dục cho thế hệ này nên kết hợp hình ảnh, infographic, sơ đồ, video để tạo trải nghiệm đa giác quan – nhìn, nghe, tương tác. Đây là nền tảng lý tưởng để sách tranh, truyện tranh lịch sử phát huy tác dụng: biến sự kiện quá khứ vốn khô khan thành câu chuyện sống động, gần gũi, dễ tiếp thu và dễ nhớ với người trẻ.

Bài học dành cho Tằm Books từ quốc tế: IP văn hóa – Từ sách tranh đến hệ sinh thái sản phẩm

Các quốc gia đi trước đã chứng minh khai thác IP văn hóa mang lại cả giá trị văn hóa lẫn kinh tế:

• • Nhật Bản biến manga/anime thành ngành công nghiệp 259 tỷ USD (2022), dự kiến đạt 375 tỷ USD (2027). Nhân vật từ sử thi, thần thoại được thương mại hóa thành đồ chơi, thời trang, công viên chủ đề, phủ sóng toàn cầu qua Netflix, Crunchyroll.

• • Hàn Quốc với Hallyu (K-pop, phim, thời trang truyền thống) đóng góp 9,5 tỷ USD/năm cho kinh tế Hàn. Chính phủ coi văn hóa là “sản phẩm quốc gia”, bảo hộ mạnh IP và hỗ trợ doanh nghiệp sáng tạo.

• • Ấn Độ với Amar Chitra Katha – series truyện tranh lịch sử bán 5 triệu bản/năm vào đỉnh cao 1970s – nay vẫn mở rộng sang merchandise, giữ vai trò “thư viện di sản” cho trẻ em Ấn.

• • Trung Quốc phát triển mạnh phim, truyện từ tích xưa (Tây Du Ký, Phong Thần), đồng thời đẩy mạnh đồ lưu niệm, tạo trào lưu tôn vinh di sản trong giới trẻ.

Điểm chung của các chiến lược tầm cỡ quốc gia này là: xây dựng hệ sinh thái sản phẩm quanh IP văn hóa – sách, phim, đồ chơi, thời trang, game, công viên – để khai thác tối đa giá trị một nội dung gốc.

Vì sao Tằm Books theo đuổi IP văn hóa Việt?

Đầu tư vào IP văn hóa Việt không chỉ nhằm giới thiệu di sản mà còn để hun đúc niềm tự hào và cảm hứng sáng tạo cho thế hệ trẻ. Khi Gen Z và Alpha được tiếp cận văn hóa truyền thống qua tranh ảnh sinh động, họ dễ “hiểu để thương”, từ đó tạo ra các sản phẩm sáng tạo mang dấu ấn Việt. Di sản trở thành chất liệu để họ viết tiếp câu chuyện – từ truyện tranh, phim ảnh đến thiết kế thời trang, sản phẩm cao cấp lẫn đại chúng lấy cảm hứng từ Truyện Kiều, sử Việt, nghệ thuật dân tộc.

Giáo dục trực quan cũng giúp thế hệ trẻ hình thành tư duy phản biện và đồng cảm đa chiều – họ không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn đặt mình vào câu chuyện lịch sử. Ở Mỹ, nhiều giáo viên ghi nhận học sinh sau khi đọc truyện tranh lịch sử đã tự sáng tác comic về nhân vật yêu thích, nhờ đó củng cố kiến thức và phát huy trí tưởng tượng.

Với Tằm Books, đây là con đường xây dựng thương hiệu dài hạn: từ sách tranh đến merchandise, từ Việt Nam đến thị trường quốc tế niche về văn hóa. Việc kiên định theo đuổi IP văn hóa Việt đồng nghĩa với việc gieo mầm cho một thế hệ độc giả và người tiêu dùng trẻ hiểu biết, tự hào và sáng tạo với cội nguồn của h